BLOG

   logo-pl-v2

 

fr pl gb us

Cudowny lek na dyktanda melodyczne cz.2

    

 zarowka nuty smallW części pierwszej dywagacji nt. pisania dyktand melodycznych zastanawialiśmy się nad istotą problemów z dyktandami melodycznymi w oparciu o interwały i pamięć muzyczną. Umówmy się - opanowanie interwałów jest kluczowe, bo dzięki podejściu interwałowemu, czyli pracowitemu sprawdzaniu odległości między kolejnymi dźwiękami dyktanda, z każdej sytuacji dotyczącej melodii można wyjść zwycięsko. Dzisiaj czas na skróty w tym podejściu – czyli po co uczymy się czegokolwiek innego z teorii muzyki (w kontekście dyktand oczywiście).

 

Żeby była jasność – wszystko da się rozpisać interwałowo, ale pewne struktury interwałowe znasz, więc po co odkrywać koło od nowa przy każdym kolejnym dyktandzie?

 

  1. Pierwszym i niezawodnym elementem jest gama. Pochody zawierające całe tetrachordy w dyktandach melodycznych to nic dziwnego. Umiesz zaśpiewać gamę durową i molową? Pewnie tak. A czy zawsze ją słyszysz w dyktandach? A tu odpowiedź często zależy od tego jaki rytm zastosowano do tego fragmentu gamy, albo czy ten fragment należy do tonacji, w której piszesz dyktando. Jak sobie pomóc? Po pierwsze zawsze jak przygotowujesz się na zajęcia, poznajesz nową gamę staraj sobie ją rytmizować na różne sposoby. I nie idź na łatwiznę żadnych ćwierćnut i ósemek! Napisz sobie trudny rytm i później spróbuj sobie zaśpiewać gamę. Ciekawym ćwiczeniem jest również składanie tetrachordów. Najpierw harmoniczny, później durowy, później eolski itp. Sam decydujesz czy śpiewasz 2 tetrachordy w górę, dwa w dół, czy zastosujesz jakieś inne wariacje. Takie ćwiczenie uniezależnia Cię od tonacji i zaczynasz po prostu słyszeć – w tym przypadku tetrachordy.
  2. Trójdźwięk – kolejny element, który często postrzegany jest jako oddzielny i niezależny od dyktand melodycznych – a niesłusznie! Jeśli masz wątpliwości czy potrafisz bezbłędnie poznać melodycznie grane trójdźwięki czy znane Ci akordy, możesz to sprawdzić w ćwiczeniu Rozpoznawanie Akordów, a później Test z Akordów bez powtórzeń dla najkrótszej możliwej przerwy. Udało się? Teraz pora na ćwiczenia, w których nie masz kolejno granych dźwięków trójdźwięku. Warto pośpiewać sobie przewroty trójdźwięków i składniki trójdźwięków nie po kolei. Np. w układzie tercja – kwinta – pryma przy trójdźwięku w postaci zasadniczej, albo pryma – kwinta - tercja
  3. Triada w tonacji dyktanda – dopóki piszemy dyktanda tonalne – dopóty mamy to szczęście, że posługujemy się w miarę przewidywalną harmonią. Przy nauce każdej nowej gamy na pewno ćwiczycie triadę tej tonacji. Czyli zestawienie akordów: Toniki (I stopień gamy), Subdominanty (IV stopień gamy) i Dominanty (V stopień gamy). I robicie to nie bez powodu, bo w naszej „ewolucji muzycznej” nasze upodobania muzyczne skoncentrowały się na harmonii tonalnej właśnie. Dlatego większość popularnych piosenek ma tak banalny układ akordów. Zdarzają się takie, które nie mają żadnego innego akordu ponad triadę danej tonacji! Skoro tak, to czas nauczyć się zwracać uwagę na to czy przypadkiem te najważniejsze z funkcji harmonicznych w danej tonacji nie stanowią bazy do melodii, którą chcemy napisać.
  4. Powtórzenia motywów lub całych fraz muzycznych – pewnie wydaje się to banalne – proste powtórzenie fragmentu melodii, który już był. Niby banalne, ale czasem nie aż tak oczywiste, żeby to po prostu przepisać! Czemu? Trudno stwierdzić jednoznacznie. Często pewnie tylko z powodu tego, że nie słuchamy w całości melodii, albo prosta zmiana rytmu powoduje, że przeoczamy nawet tak banalną sytuację jak powtórzenie melodii.

 

A teraz trochę wiedzy tajemnej: dyktanda melodyczne, które piszesz na zajęciach są zazwyczaj tak dobrane, żeby zawierały to, co było przedmiotem części teoretycznej. Oznacza to ni mniej ni więcej tyle, że jeśli miałeś wprowadzenie septymy małej i jest to nowopoznany interwał dla Ciebie większość ćwiczeń słuchowych będzie tak dobranych, żeby ten interwał się pojawił i żebyś miał okazję go poćwiczyć. Jeśli poznałeś właśnie budowę gamy molowej to pewnie znajdzie się tetrachord harmoniczny albo poznane niedawno interwały charakterystyczne z rozwiązaniami - czasem w całości, a czasem fragmenty. Problemem jest to, żeby starać się wysłyszeć takie właśnie struktury. Starać się kojarzyć, słuchać całych fragmentów, a nie tylko pojedynczych dźwięków i pracowicie pisać dźwięk po dźwięku. Po to uczysz się gam, triad, interwałów charakterystycznych, pytań i odpowiedzi muzycznych i innych tego typu rzeczy, żeby je słyszeć i ułatwiać sobie dzięki nim życie muzyka :). Powiecie, że takiego wysłyszenia nie można ćwiczyć? Nic bardziej mylnego. Bierzesz pierwsze lepsze dyktando melodyczne – na razie cały czas tylko jednogłosowe i słuchasz go. Nie zastanawiaj się od czego się zaczyna. Zastanów się jakie struktury, które znasz albo są w jakiś sposób charakterystyczne w dyktandzie i je zapisz na początku w formie notatek a niekoniecznie gotowgych nut. Przykład dla dyktanda London bridge można usłyszeć kilka rzeczy:

  • jest to typowa struktura – pytanie + odpowiedź muzyczna. Słychać dokładne powtórzenie pierwszego taktu. Czyli już wiemy, że gdzieś należy po prostu przepisać już raz napisany takt. Uwaga techniczna: w takim przypadku nie zawracaj sobie głowy przypisywaniem w trakcie trwania dyktanda. Napisz tylko sobie ostatnia nutę tego taktu, żebyś mógł łatwo kontynuować pisanie dalszej części dyktanda. Zostaw sobie puste miejsce i napisz np. „1. takt”. Jeśli to wierna kopia to możesz ją napisać na samym końcu, kiedy wszystko inne masz już napisane, lub kiedy masz przerwę między kolejnymi odsłuchaniami dyktanda, w której nic innego już nie zrobisz (bo np. zapomniałeś melodii i potrzebujesz kolejnego grania)

  • w pierwszym takcie nie ma – żadnego skoku interwałowego – tylko pochody gamowłaściwe dla tonacji

  • w drugim takcie mamy do czynienia z progresją (więcej o progresji następnym razem) motywu opartego na gamie

  • dyktando kończy się trójdźwiękiem toniki granym w dół

  • pierwszy dźwięk jest często powtarzany w przebiegu dyktanda – może służyć jako dźwięk kontrolny

Sprawdź to w ćwiczeniu Dyktanda melodyczne. Spróbuj tak słuchać dyktand na początku swoich ćwiczeń samodzielnych w domu. Stwórz sobie taki opis dyktanda bez nut. Czasem trzeba słuchać dyktanda, a nie je tylko słyszeć. Najlepsze wyniki z dyktand melodycznych będziesz miał wtedy, kiedy będziesz myślał o tym co słyszysz. Kiedy stworzysz taki opis dyktanda dopiero zabierz się za pisanie nut. Teraz jak już masz szkic dyktanda w głowie pójdzie Ci znacznie łatwiej. Jeśli poćwiczysz trochę samodzielnie szybko zobaczysz jakie to proste, a dyktanda w szkole pójdą na pewno znacznie lepiej:) W następnej części kolejne podpowiedzi. Powodzenia!