BLOG

   logo-pl-v2

 

fr pl gb us

Budowa interwałów muzycznych

    

 

W artykule: Interwał czym jest każdy słyszy? podana została liczba półtonów zawartych w interwałach prostych. Teraz czas zrozumieć jak je budować...

Półton jak pisałam ostatnio to najmniejszy interwał w systemie równomiernie temperowanym, czyli tym, którego mamy szczęście używać. Jako najmniejszy jest punktem porównawczym, odniesieniem dla wszystkich innych. Jednakże przy budowaniu interwałów zazwyczaj wygodniej posługiwać się również całymi tonami. Cały ton to taka odległość, którą na klawiaturze pianina można znaleźć pomiędzy tymi biały klawiszami, pomiędzy którymi jest również klawisz czarny. Cały ton to taka odległość sklejona z dwóch półtonów. Na obrazku odległość między klawiszem zielonym a niebieskim:)

 

pianino caly ton

 

Po co nam cały ton przy interwałach? Przy budowaniu interwałów najłatwiej posługiwać się gamą C-dur. Najprościej mówiąc, gama C-dur to zbiór kolejnych białych klawiszy na klawiaturze od dźwięków c do c. Taka gama składa się w większości z całych tonów i dwóch półtonów.

Warto wiedzieć, że nazwy interwałów nie powstały od ilości zawartych w nich półtonów. Nie nawiązują one również do całych tonów. Nawiązują za to bezpośrednio do stopnia (czyli „numeru” dźwięku) naturalnej gamy durowej. I tak nazwy interwałów zbudowanych pomiędzy pierwszym a kolejnymi dźwiękami (stopniami) gamy tworzą nam kolejność nazw interwałów (tych wielkich i czystych;))

czyli pomiędzy:

pierwszym a … pierwszym dźwiękiem gamy mamy prymę (łac. pierwsza) czystą

pierwszym a drugim dźwiękiem mamy sekundę (łac. druga) wielką

pierwszym a trzecim – tercję (łac. trzecia) wielką

pierwszym a czwartym – kwartę (łac. czwarta) czystą

pierwszym a piątym – kwintę (łac. piąta) czystą

pierwszym a szóstym – sekstę (łac. szósta) wielką

pierwszym a siódmym – septymę (łac. siódma) wielką

pierwszym a ósmym – oktawę (łac. ósma) czystą

 

Obniżając te drugie (podkreślone) dźwięki uzyskujemy pozostałe interwały: z wielkich – małe, a z czystych zmniejszone. Podwyższając zaś dostajemy interwały zwiększone. Należy pamiętać, że nazwa interwału czy to będzie sekunda czy tercja zależy od tego, czy podwyższaliśmy czy obniżaliśmy dźwięk. Ale to już zagadnienie, o którym szerzej napiszemy przy okazji enharmonii.

Ponieważ nikt z nas nie lubi ograniczeń, ludzkość CHCE! tworzyć sobie interwały od różnych dźwięków, czyli różnie ustalać ten pierwszy stopień. Z tego prostego powodu należy dokonać czegoś co może początkowo wydawać się troszkę bardziej skomplikowane. Oderwać interwał od tej nieszczęsnej gamy, na której przed chwilą się zastanawialiśmy. Bo po co biedną męczyć? Ale nie tak prędko. Jak na złość w gamie jest coś takiego jak półtony! Dokładnie rzecz ujmując są dwa (dla gamy durowej naturalnej – o tym napiszę niedługo). Mają one niebagatelne znaczenie, jeśli chodzi o liczenie odległości interwałów. Dla lepszego zrozumienia można zerknąć poniżej. Pomiędzy tymi dźwiękami, gdzie występując półtony naturalne w gamie C-dur, zaznaczono zieloną linię. Strzałkami pokazano kilka interwałów. Łatwo zobaczyć, ile jest całych tonów i ile półtonów w poszczególnych interwałach. Żeby zrozumieć zasadę przedstawiam to na razie białych klawiszach jeśli pomiędzy białymi klawiszami mamy czarną kreskę to jest to cały ton. Jeśli pojawia się zielona kreska to jest to półton. I tak:

 

przyklady poltonow

 

Niebieska strzałka zawiera jedno zielone przejście i jedno czarne, czyli jest to jeden półton i jeden cały ton – taka odległość to tercja mała. Fioletowa zawiera jedno zielone przejście i 4 czarne, czyli zawiera jeden półton i 4 całe tony – jest to seksta wielka. Żółta strzałka ma trzy całe tony (3 czarne kreski) – jest to tryton. Tabela z zestawieniem liczby półtonów i całych tonów poszczególnych interwałów znajduje się poniżej.

 

 

Nazwa interwału

Oznaczenia

Liczba całych tonów (c) i półtonów (p)

Numer dźwięku gamy durowej

Pryma czysta

1 / 1cz

0c + 0p

1

Sekunda mała

2> / 2m

1p 

2 obniżony

Sekunda wielka

2 / 2w

1c

2

Tercja mała

3> / 3m

1c + 1p

3 obniżony

Tercja wielka

3 / 3w

2c

3

Kwarta czysta

4 / 4cz

2c +1p

4

Tryton

4< / 4zw
lub 5> / 5zmn
3c
lub 2c + 2p
 4 podwyższony
lub 5 obniżony

Kwinta czysta

5 / 5cz

3c + 1p

5

Seksta mała

6> / 6m

3c + 2p

6 obniżony

Seksta wielka

6 / 6w

4c + 1p

6

Septyma mała

7 / 7m

4c + 2p

7 obniżony

Septyma wielka

7< / 7w

 5c + 1p

 7

Oktawa czysta

8 / 8cz

5c + 2p

 8

 

To, że umiemy zbudować półton i cały ton oraz wiemy ile całych tonów i półtonów zawiera dany interwał oznacza, że znamy wszystkie interwały podstawowe! Sposób budowania interwałów jest dowolny. Można budować używając do tego liczby półtonów, można też używać do tego gamy. Grunt, żeby naprawdę dobrze je poznać. Oznacza to, że trzeba umieć rozpoznać interwał i umieć zaśpiewać interwał od dowolnego dźwięku. Zainteresowanych ćwiczeniami zachęcam do skorzystania z zadań w dziale INTERWAŁY.